Obrazovanje u Bosni i Hercegovini

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Gimnazija "Aleksa Šantić" u Mostaru je bila jedna od najprestižnih akademskih obrazovnih institucija u Jugoslaviji.

Obrazovanje u Bosni i Hercegovini ima dugu historiju, a prva visokoškolska ustanova koja je uspostavljena je škola sufizma Gazi Husrev-bega koja je osnovana 1531. godine[1], nakon čega je vremenom došlo do otvaranja drugih vjerskih škola. 1887. godine, za vrijeme de facto Austro-Ugarske kontrole, osnovana je Pravna šerijatska škola koja je započela sa petogodišnjim planom obrazovanja.[2] 1940-ih Univerzitet u Sarajevu je postao prvi sekularni institut visokog obrazovanja u gradu. Tokom 1950-ih dostupno je postalo post-diplomsko obrazovanje.[3] Teško oštećen tokom rata, nedavno je obnovljen u saradnji sa više od 40 drugih univerziteta. Postoje i mnoge druge institucije visokog obrazovanja, uključujući: Univerzitet u Banjoj Luci, Univerzitet u Mostaru, Univerzitet u Tuzli, Univerzitet u Zenici, Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Univerzitet "Džemal Bijedić" Mostar, Univerzitet u Bihaću, Američki univerzitet u Bosni i Hercegovini i Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, koja je veoma cijenjena kao jedna od najprestižnijih akademija kreativne umjetnosti u regiji. Sistem obrazovanja u BiH je u velikoj mjeri decentralizovan jer ne samo da obrazovanje nije u nadležnosti države nego je npr. u slučaju Federacije Bosne i Hercegovina nadležnost nad ovim resorom spušten na nivoe kantona pa čak u nekim slučajevima i u nadležnost općina.[4]

Obrazovanje je organizovano u četiri osnovna nivoa[5]:

  • Predškolsko odgoj i obrazovanje
  • Osnovno obrazovanje
  • Srednje obrazovanje
  • Visoko obrazovanje

Osnovno obrazovanje

Osnovno obrazovanje u Bosni i Hercegovini je obavezno i besplatno za svu djecu u dobi od 6 do 15 godina života i traje 9 godina u tri trogodišnja ciklusa (godine 6-9; 9-12 i 12-15). Ovaj sistem je usvojen 2004. godine, kao zamjena za stari osmogodišnji sistem osnovnog obrazovanja, koji je nudio djeci dobi od 6 do 14 godina, dva četverogodišnja ciklusa (godine 6-10 i 10-14) i koji se koristi i sada u nekim regijama.

Srednje obrazovanje

Srednje obrazovanje u Bosni i Hercegovini je kao i u slučaju osnovnog obrazovanja besplatno. Međutim, iako postoje inicijative da ovaj nivo obrazovanja postane obavezan to je slučaj samo u Kantonu Sarajevo.[6] Srednje škole se dijele na opće i tehničke; studiji počinju u dobi od 15 godina (ili 14, kao dio starog obrazovnog sistema) i traju 3 ili 4 godine. Većina djece u BiH kreće u školu sa šest godina, a završvaju srednju školu sa osamnaest ili devetnaest godina. Učenici koji završe opću srednju školu (Gimnazija) rade maturu i opredjeljuju se za upisivanje nekog fakulteta nakon polaganja prijemnog ispita kojeg zadaje institucija, dok učenici tehničkih škola po završetku dobivaju diplomu.

Visoko obrazovanje

Zgrada Rektorata Univerziteta u Sarajevu

U Bosni i Hercegovini postoje javne i privatne visokoškolske institucije. Sistem javnih univerziteta sastoji se od sljedećih osam univerziteta: Univerzitet u Sarajevu, Univerzitet u Tuzli, Univerzitet u Mostaru, Univerzitet u Banjoj Luci, Univerzitet "Džemal Bijedić" Mostar, Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Univerzitet u Bihaću i Univerzitet u Zenici sa oko 90 fakulteta i umjetničkih akademija. Također postoje i 22 privatne visokoobrazovne institucije koje zakon o visokom obrazovanju (usvojen u julu 2007. godine) podjednako tretira kao i javne visokoobrazovne institucije.

Sistema visokog obrazovanja u BiH se zasniva na principima Bolonjske deklaracije. Prema ovom principu visoko obrazovanje je organizovano po sistemu prenosivih bodova (ECTS) i ima tri nivoa:

  • Prvi ciklus je dodiplomski studij koji obično traje 3 do 4 godine (po sistemu 3+2+3 odnosno 4+1+3) i nosi ukupno 180 do 240 ECTS bodova. Po završetku dodiplomskog studija, studentima se dodjeljuje titula bachelor sa dodatkom oblasti koja je završena.
  • Drugi ciklus je postdiplomski studij, koji traje 2 godine i nosi 120 ECTS bodova i titulu magistra umjetnosti ili nauka.
  • Treći, zadnji ciklus visokog obrazovanja je ustvari doktorski studij koji je nastavak magistarskog studija i traje 3 godine a nakon završetka ovog studija dodjeljuje se titula doktora umjetnosti ili nauka.

Univerzitet može, osim ovih zvanja, ponuditi i specijalističke studije u trajanju od jedne ili dvije godine, kojim se može steći zvanje specijalista određene oblasti kao što je medicina.[7]

U skladu sa zakonima i propisima, institucije visokog obrazovanja finansiraju vlasti RS-a ili FBIH. Aktivnosti visokog obrazovanja se na taj način upravljaju zakonima RS-a ili FBIH, dok na državnom nivou Ministarstvo civilnih poslova preuzima zadatak da koordinira aktivnosti visokog obrazovanja dvaju entiteta.

Također pogledajte

Reference

  1. ^ "Historija Gazi Husrev-begove medrese". medresa.ba. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  2. ^ "Obrazovanje u grdu Sarajevu". sarajevo.ba. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  3. ^ "Historija Univeriteta u Sarajevu". unsa.ba. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  4. ^ "Općini Žepče pravo odlučivanja, a Kantonu obaveza finansiranja". nasarijec.ba. 4. 8. 2009. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  5. ^ "Obrazovanje u BiH". mcp.gov.ba. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  6. ^ "Srednjoškolsko obrazovanje u BiH zakonska je obaveza a skoro polovina nezaposlenih nema niti srednju školu". tv1.ba. 25. 2. 2013. Pristupljeno 26. 9. 2015. 
  7. ^ http://tempusbih.com/index.php?option=com_content&view=article&id=64&Itemid=102

Vanjski linkovi

Šablon:Obrazovanje u Evropi