Alipašina džamija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Alipašina džamija u Sarajevu

Alipašina džamija nalazi se u Sarajevu. Građena je od 1560. do 1561. godine. Džamiju je uvakufio Hadim Ali-paša, budimski begler-beg 1551.–1553. i 1556.–1557. godine, uz to je bio temišvarski i egipatski begler-beg, u vrijeme kada je upravljao Bosanskim sandžakom (1550.–1551. i 1553. godine).

Džamija je izgrađena u klasičnom istanbulskom stilu.[1] Ali-paša, rodom iz Sarajevskog polja, je u testamentu napisao da mu se uz mezar podigne džamija od sredstava njegovog vakufa. On je umro 1557. (neki izvori navode 1560.), a u roku od 4 godine podignuta je ova građevina.[2]

Ali-pašina džamija sa haremom u Sarajevu proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.[3] Odluku je donijela Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 25. do 31. januara 2005. godine u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović), Ljiljana Ševo i Tina Wik.[4]

Opis

Vrhunski umjetnički nivo klasičnog stila osmanske arhitekture dosegnut je na objektu Ali-pašine džamije, jedne od najljepših, a sigurno najbolje proporcionisanih džamija.[4]. Jedna je od sedam sarajevskih podkupolnih džamija iz tog perioda. Ali-pašina džamija je jednoprostorna potkupolna džamija sa otvorenim vanjskim trijemom koji je natkriven malim kupolama i prigrađenom vitkom munarom.

Osnova džamije ima dimenzije 9,50X9,50 m. Zidovi su rađeni od fino tesanog kamena krečnjaka debljine oko 1,10 m, a preko trompi i tambura prelaze u kupolu. Za gradnju munare i u trijemu upotrijebljen je kamen sedra. Kupola i male kupole zidane su turskom ciglom tuglom.

Džamija je osvjetljena 2008. godine u sklopu projekta osvjetljenja građevina u Sarajevu.[5]

Harem džamije

Uz Ali-pašinu džamiju nalazi se harem, do 1939. godine sa većim brojem nišana. Te godine groblje je prema glavnoj Titovoj ulici smanjeno i pretvoreno u park, a željezna ograda zamijenjena živicom. Ovo groblje starije je od džamije, jer je 1557. godine ovdje sahranjen osnivač džamije Ali-paša. Osim toga, i nekoliko starih šehidskih nišana pokazuje koliko je staro groblje.

Ovamo su preneseni i nišani Ajni-dede i Šemsi-dede, koji su se nalazili u posebnom turbetu preko puta Ali-pašine džamije. Turbe je porušeno 1950. godine i bilo je poznato kao Gaziler-turbe (turbe junaka). Bila je to obična građevina od drveta i ćerpiča, pokrivena ćeremitom. U turbetu su postojale dvije drvene kubure.

U zasebnom turbetu uz Ali-pašinu džamiju sahranjeni su Behdžet, sin Mehmed-bega Mutevelića, i Abdulah (Avdo), sin Saliha Sumbula, koji su 1915. godine umrli u Aradu i čiji su posmrtni ostaci preneseni u Sarajevo i sahranjeni u ovom mauzoleju.

Literatura

  • Andrej Andrejević, Islamska monumentalna umetnost XVI veka u Jugoslaviji – kupolne džamije, Filozofski fakultet u Beogradu, Institut za istoriju umetnosti, Beograd, 1984.
  • Evlija Čelebija, Putopis – odlomci o jugoslovenskim zemljama, Sarajevo Publishing, Sarajevo, 1996.
  • Nedžad Kurto, Sarajevo 1462 -1992, Printing and Publishing House, Sarajevo, 1997.
  • Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga I, Sarajevo Publishing, Sarajevo, 1998.

Reference